Stationsklok
Ontworpen om te lezen, niet om te sieren
De bekendste stationsklok is die van de Zwitserse spoorwegen, in 1944 ontworpen door ingenieur Hans Hilfiker. Het beeld is teruggebracht tot het minimum: zwarte strepen op wit, staafvormige wijzers, geen cijfers. Op afstand blijft alleen de stand van de wijzers over, en juist dat maakt de klok leesbaar.
In 1953 kwam de rode secondewijzer erbij, in de vorm van het schijfje waarmee de perronchef treinen liet vertrekken. Die wijzer doet ongeveer 58,5 seconden over een omloop en staat dan ongeveer anderhalve seconde stil op de twaalf, tot de minuutimpuls van de moederklok binnenkomt en de minuutwijzer een minuut verspringt.
Waarom er een moederklok bestaat
Op een station moeten alle klokken dezelfde tijd tonen. Dat lukt niet met losse uurwerken die elk hun eigen afwijking hebben. Een moederklok stuurt daarom via een impuls alle klokken tegelijk door naar de volgende minuut. Vandaar dat de minuutwijzer van een stationsklok verspringt in plaats van doorloopt.
Stationsklokken in huis en bedrijf
- Enkelzijdig aan de muur, meestal dertig tot zestig centimeter in doorsnede.
- Dubbelzijdig aan een beugel, zodat de klok van twee kanten leesbaar is.
- Op netstroom voor bedrijfsruimtes, waar batterijen vervangen lastig is.
- Radiografisch, zodat alle klokken in een gebouw op hetzelfde signaal lopen.
Nederlandse webshops voeren de dubbelzijdige en netstroomuitvoeringen onder bedrijfsklokken, bijvoorbeeld https://www.klokkenconcurrent.nl/bedrijfsklok/.
Veelgestelde vragen
Waarom staat de secondewijzer van een Zwitserse stationsklok stil?
Hij wacht op de minuutimpuls van de moederklok. Na een omloop van ongeveer 58,5 seconden pauzeert hij ongeveer anderhalve seconde op de twaalf, waarna de minuutwijzer verspringt.