Soorten klokken

Klokken laten zich op veel manieren indelen: naar plaats, naar aandrijving, naar herkomst. Deze site kiest de indeling die het dichtst bij de klok zelf blijft, namelijk het type. Zestien types staan hieronder, elk met de kenmerken waaraan het te herkennen is en de eigenaardigheden die erbij horen.

Wandklok
De grootste familie binnen het klokkenlandschap, van een strak schijfje van twintig centimeter tot een meterbrede stationsklok.
Lezen
Tafelklok
Een klok die op een schouw, kast of bureau staat en van drie kanten bekeken wordt, wat het ontwerp van de kast bepaalt.
Lezen
Staande klok
De klok die zijn eigen meubel is, met een kast die de slinger en de gewichten hun volle lengte gunt.
Lezen
Koekoeksklok
Het bekendste houten uurwerk ter wereld, ontstaan in het Zwarte Woud en nog altijd daar gemaakt.
Lezen
Stolpklok
Een klok die zijn eigen vitrine meebrengt: het uurwerk staat vrij, het glas houdt stof en handen weg.
Lezen
Comtoise
De Franse boerenklok uit de Jura, herkenbaar aan de brede geperste slinger en het zware ijzeren werk.
Lezen
Friese klok
Beschilderd, verguld en luidruchtig: de Friese wandklok was tweehonderd jaar lang het uurwerk van het Noord-Nederlandse huis.
Lezen
Zaanse klok
Een van de vroegste toepassingen van de slinger van Huygens, gebouwd in de Zaanstreek en rijk uitgevoerd in hout en messing.
Lezen
Regulateur
Geen pronkstuk maar een meetinstrument aan de muur, in Wenen tot kunstvorm verheven.
Lezen
Pendule
De klok als middelpunt van de schoorsteenmantel, in Frankrijk uitgegroeid tot een eigen kunstvorm.
Lezen
Skeletklok
Alles wat een gewone klok wegwerkt, laat de skeletklok zien: platines uitgezaagd, raderen open, alles in het zicht.
Lezen
Scheepsklok
Een klok die de wacht telt in plaats van het uur, in een messing kast die tegen zout en vocht bestand is.
Lezen
Stationsklok
Zwart op wit, geen cijfers, staafwijzers: een klok die vanaf het einde van het perron nog te lezen is.
Lezen
Wekker
Het kleinste huishoudelijke uurwerk met een eigen opdracht: op een afgesproken moment geluid maken.
Lezen
Jaarpendule
Twee klokken die met een minimum aan kracht toekomen: de een wordt eens per jaar opgewonden, de ander vrijwel nooit.
Lezen
Design-klok
Klokken waarbij de vorm het uitgangspunt is en het uurwerk zich daarnaar voegt.
Lezen

Vier manieren om een klok te plaatsen

Dezelfde klok past vaak in meerdere indelingen tegelijk
Ingang	Voorbeelden	Waar dat toe leidt
Naar plaats	Wandklok, tafelklok, staande klok	Bepaalt formaat en kastvorm
Naar aandrijving	Gewichten, veer, quartz, netstroom	Bepaalt looptijd en onderhoud
Naar herkomst	Comtoise, Friese klok, Zaanse klok	Bepaalt vormtaal en versiering
Naar functie	Wekker, stationsklok, scheepsklok	Bepaalt wijzerplaat en signaal

Een comtoise is bijvoorbeeld tegelijk een staande klok, een gewichtklok en een streekklok. Wie een klok zoekt begint meestal bij de plaats, wie een klok verzamelt vaker bij de herkomst.