Pendule

De klok als middelpunt van de schoorsteenmantel, in Frankrijk uitgegroeid tot een eigen kunstvorm.

Wat een pendule is

Pendule is het Franse woord voor slinger, en in het Nederlands staat het voor een tafelklok met slinger, meestal bedoeld voor de schoorsteenmantel. Het uurwerk is rond en compact, gevat in een kast van marmer, albast, verguld brons of zwart geverfd hout.

Veel pendules werden verkocht als garnituur: de klok met links en rechts een kandelaar of vaas in dezelfde uitvoering. Compleet bewaarde garnituren zijn tegenwoordig minder vaak bij elkaar dan losse klokken.

Stijlen die elkaar opvolgden

• Empire: strenge lijnen, verguld brons, mythologische figuren.
• Napoleon III: zwart marmer met ingelegde lijnen en een rond messing uurwerk.
• Art nouveau: golvende vormen, koper en gepatineerd brons.
• Art deco: geometrische blokken in marmer, met een strak metalen front.

Het werk erachter

Het klassieke pendulewerk is rond, met een korte slinger en een veer die acht dagen loopt. Het slagwerk werkt op een bel of een klankstaaf. Bij oudere Franse werken zit de gangregeling boven de twaalf: met een sleutel op een vierkantje wordt de slingerlengte fijn bijgesteld, zonder de kast open te maken.