Naar de inhoud
Tijd voor Klokken
Menu

Scheepsklok

Een klok die de wacht telt in plaats van het uur, in een messing kast die tegen zout en vocht bestand is.

Glazen tellen

Aan boord loopt de tijd niet in uren maar in wachten van vier uur. Elk half uur komt er een glas bij, dus na vier uur staat de teller op acht glazen en begint de reeks opnieuw. De naam komt van de zandloper van dertig minuten, die bij elke omkering werd aangeslagen.

De slagen worden in paren gegeven, met eventueel een losse slag aan het eind. Drie glazen klinken dus als twee-een, vijf glazen als twee-twee-een, en acht glazen als vier paren.

Het slagritme per aantal glazen
GlazenSlagritmeNa aanvang van de wacht
1 glas130 minuten
2 glazen21 uur
3 glazen2-11,5 uur
4 glazen2-22 uur
6 glazen2-2-23 uur
8 glazen2-2-2-24 uur, einde van de wacht

De wacht van vier uur 's middags tot acht uur 's avonds vormt een uitzondering: die is in tweeen gedeeld, zodat de indeling van de wachten dagelijks doorschuift en de bemanning gezamenlijk kan eten.

Messing en zout

Scheepsklokken hebben vrijwel altijd een messing kast met een dik glas ervoor, gemonteerd op een houten plaat. Messing corrodeert traag in zilte lucht en houdt zijn vorm bij temperatuurwisselingen. Aan wal wordt hetzelfde model verkocht als sfeerklok, vaak in combinatie met een barometer op een tweede plaat.

Slaan aan wal

Wie een scheepsklok in huis hangt, hoort acht keer per etmaal een reeks van acht slagen. Veel uitvoeringen hebben daarom een schakelaar waarmee het slagwerk 's nachts stil blijft.

Veelgestelde vragen

Hoeveel glazen kan een scheepsklok slaan?

Maximaal acht. Daarna eindigt de wacht van vier uur en begint de telling weer bij een glas.