Opwinden
Met een sleutel
Klokken met een veer worden opgewonden met een sleutel op een vierkant asje, meestal door twee of drie gaten in de wijzerplaat. Elk gat hoort bij een eigen veer: gangwerk, uurslag en melodie. De sleutel moet passen; een te ruime sleutel rondt het vierkant af en dat is niet meer te herstellen.
- Houd de kast of de klok met een hand vast, zodat er geen kracht op de ophanging komt.
- Draai rustig door tot de veer merkbaar vastloopt, zonder eindzet.
- Laat de sleutel niet terugspringen maar draai hem beheerst terug.
- Wind alle veren op, ook wanneer een deel van het slagwerk uitstaat.
Met kettingen
Bij gewichtaandrijving, zoals bij een koekoeksklok of een comtoise, worden de gewichten omhoog getrokken. Dat gaat aan de vrije kant van de ketting, dus aan de kant zonder gewicht. Trekken aan het gewicht zelf duwt het kettingrad de verkeerde kant op en kan de ketting van de schijf lichten.
Bij een staande klok gaat het opwinden meestal met een kruk op een vierkant, waarbij het gewicht zichtbaar stijgt. Ook hier geldt: stoppen zodra het gewicht boven is, en niet doorkruien.
Wanneer het zwaar gaat
Een klok die merkbaar zwaarder opwindt dan vroeger, vraagt aandacht. Verharde olie en slijtage in de tappen verhogen de weerstand. Doorgaan met opwinden versnelt de slijtage.
Veelgestelde vragen
Kan een klok te ver opgewonden worden?
Een gezonde veer laat zich niet forceren: hij loopt vast wanneer hij vol is. Doorduwen op dat punt is wel de bekendste oorzaak van een gebroken veer of een beschadigd sleutelvierkant.
Op welke dag wordt een achtdaagse klok opgewonden?
Een vaste dag houdt de veer ruim binnen bereik. Een achtdaags werk loopt ruim acht dagen, dus wie wekelijks opwindt, komt nooit in de buurt van het einde.